Czy wiesz, co wkładasz do ust? (leki z Chin?)

Czy wiesz, co wkładasz do ust? (leki z Chin?)

Właśnie wróciłeś z treningu.

Wcześniej przeczytałeś, że prowadząc aktywny tryb życia, warto suplementować magnez. Jesteś mądrym człowiekiem, więc udało Ci się odpowiednio dobrać dzienną dawkę (może to być 50 miligramów, a może i 600, w zależności od Twojego zapotrzebowania).

Otwierasz opakowanie, wyjmujesz tabletkę (albo sześć), połykasz ją i…

Czy wiesz, co tak naprawdę właśnie trafiło do Twojego organizmu? Jeśli nie jest Ci obojętne, jak traktujesz swoje ciało, przeczytaj – to dla Ciebie.


Po treningu czasem brakuje sił na dłuższą lekturę. Rozumiem. Dlatego przygotowałem dla Ciebie podsumowanie kilku kluczowych informacji, które warto zapamiętać. Do całości tekstu możesz wrócić, gdy odpoczniesz.

  1. LEKI podlegają szczegółowym kontrolom, w związku z tym mamy dużą pewność co do rodzaju i ilości substancji aktywnych w nich zawartych (omówione w 2).
  2. SUPLEMENTY nie podlegają takiej weryfikacji – wiąże się to z ryzykiem, że stężenie substancji aktywnej będzie inne niż na opakowaniu, mogą również pojawić się zanieczyszczenia innymi związkami (omówione w 2, 3).
  3. LEKI GENERYCZNE to dokładne kopie oryginałów i w związku z tym mają takie samo działanie i profil bezpieczeństwa jak wyjściowe leki. Nie należy się ich bać, a często kosztują mniej niż oryginał (omówione w 4).

Leki, suplementy, zamienniki, leki biopodobne… Czym się różnią? Jak działają? Czy są bezpieczne? Na te i inne pytania dotyczące substancji medycznych dostępnych w sklepach i aptekach postaram się odpowiedzieć w tym artykule. Mam nadzieję, że po jego przeczytaniu będziesz wiedzieć, dlaczego jednym produktom można wierzyć, a innym nie należy ufać.

Czym suplement diety różni się od leku?

Suplementami diety nazywamy produkty spożywcze, które mają za zadanie uzupełniać standardową dietę. Najczęściej zawierają one witaminy lub składniki mineralne (1, omówione w 2). Wprowadzenie suplementów do sprzedaży nie wymaga szczegółowych badań dotyczących jakości, bezpieczeństwa i skuteczności wyrobu (omówione w 2).

W odróżnieniu od suplementów leki są produktami, które swoim działaniem mogą leczyć różne schorzenia. Podlegają one rygorystycznemu procesowi rejestracji oraz późniejszemu nadzorowi (omówione w 2).

W związku z powyższym, kupując lek, możesz być absolutnie pewien, że znajdziesz w nim dokładnie tę substancję i w takim stężeniu jak podane na opakowaniu. (Oczywiście, jak wszędzie, zdarzają się pomyłki, jednak wadliwe partie są w trybie pilnym wycofywane z obrotu.) W przypadku suplementów takiej pewności nie ma. Ze względu na mniej restrykcyjne kontrole, również na poziomie produkcji, do poszczególnych partii produktu mogą trafiać różne stężenia substancji, a także pojawiać się istotne zanieczyszczenia innymi związkami 3.

Czym są leki generyczne (zamienniki) i czy należy się ich bać?

Gdy firmy farmaceutyczne wypuszczają na rynek nowy, przełomowy lek, najczęściej jest on chroniony patentem. Jego cena jest zazwyczaj wysoka, czasem zaporowa. Po wygaśnięciu ochrony patentowej pozostali producenci zaczynają produkować ten sam związek chemiczny pod innymi nazwami – tak powstają leki generyczne, popularnie zwane „zamiennikami”.

Warunkiem do wprowadzenia leków generycznych na rynek jest udowodnienie, że mają one dokładnie taki sam skład, postać i inne właściwości farmakologiczne jak oryginał. W związku z tym działają one dokładnie tak samo jak pierwowzory, choć często ich cena jest znacznie niższa (omówione w 4). Natomiast warto wiedzieć, że spora część leków generycznych w naszym kraju jest sprowadzana z Chin.

Czym są leki biopodobne i czemu nie można ich traktować jak generyki?

Leki biologiczne to leki pochodzące od organizmów żywych (np. bakterii czy roślin) 5. Często są to przeciwciała monoklonalne. W momencie, gdy takie leki przestają być chronione prawem patentowym, próbuje się tworzyć substancje jak najbardziej zbliżone do oryginałów. Takie leki są nazywane wtedy biopodobnymi.

Ponieważ oryginały są substancjami pochodzenia biologicznego, nie ma możliwości stworzenia identycznej kopii chemicznej. Co za tym idzie, leki biopodobne nie mogą zostać nazwanymi generykami. Wiąże się to z daleko posuniętymi konsekwencjami, gdyż leki biopodobne mogą działać inaczej niż pierwowzory oraz, na przykład, mieć inny profil bezpieczeństwa. W związku z tym NIE MOGĄ być stosowane zamiennie 4.

Suplement lekowi nierówny

Mam nadzieję, że udało mi się nakreślić najistotniejsze różnice pomiędzy poszczególnymi substancjami chemicznymi o zastosowaniu medycznym.

Podsumowując:

  • Kupując lek, masz najwyższą możliwą pewność, że w środku znajduje się dokładnie to, co widnieje na opakowaniu (zarówno jeżeli chodzi o substancję, jak i jej stężenie omówione w 2).
  • W przypadku suplementów pewność ta jest znacznie mniejsza (omówione w 2).
  • Leki generyczne to dokładne kopie oryginałów i w związku z tym mają takie samo działanie i profil bezpieczeństwa. Mogą być stosowane zamiennie (chyba że lekarz zdecyduje inaczej — omówione w 4).
  • Leki biologiczne to substancje, które pochodzą od organizmów żywych. Leki biopodobne, czyli podobne do nich substancje chemiczne, nie mogą być traktowane jako leki generyczne ze względu na różnice w budowie (omówione w 4).

Jeśli masz więcej pytań dotyczących powyższych substancji, napisz do mnie, a z chęcią pomogę Ci na nie odpowiedzieć.

Zostaw także swój komentarz na stronie Facebook. Oto link.

  1. Ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia z 25 sierpnia 2006 r. (Dz.U. 2006 nr 171 poz. 1225 z późn. zm.)
  2. http://lekiczysuplementy.pl/materialy.php
  3. InformedHealth.org (Internet). Cologne, Germany: Institute for Quality and Efficiency in Health Care (IQWiG); 2006-. What are dietary supplements? 2008 Jun 25 (Updated 2016 Sep 8)). Dostępny: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK279425/
  4. Wysocki PJ, Krzakowski M, Walewski J et al. Polish Society of Clinical Oncology position statement on the urgent need of introduction of national standards for utilization of biologic drugs. Oncol Clin Pract 2017; 13: 259–263.
  5. Patel, P. K., King, C. R., & Feldman, S. R. (2015). Biologics and biosimilars. Journal of Dermatological Treatment, 26(4), 299–302.
Autor artykułu:

Szymon Tyras

Chief Science Officer w Mazuko Health. Student kierunku lekarskiego i naukowiec. Autor tekstów i prelegent na konferencjach naukowych. Entuzjasta Data Science w neuronaukach i medycynie.